Τι είναι το διατροχαντήριο κάταγμα
Οι τροχαντήρες είναι δύο προεξοχές του μηριαίου, κάτω από τον αυχένα, όπου δένουν ισχυροί μύες. Το διατροχαντήριο κάταγμα περνά ανάμεσά τους. Επειδή γίνεται έξω από την άρθρωση, σε οστό με καλή αιμάτωση, συνήθως πωρώνεται καλά, και η οστεονέκρωση της κεφαλής είναι σπάνια. Γι’ αυτό, σε αντίθεση με το υποκεφαλικό κάταγμα, η κεφαλή του μηριαίου σχεδόν πάντα διατηρείται.
Τα κατάγματα χωρίζονται σε σταθερά και ασταθή (ταξινόμηση AO/OTA 31A). Ασταθή θεωρούνται τα πολυκομματικά, όσα έχουν χάσει το οπίσθιο-έσω στήριγμα του οστού και τα κατάγματα ανάστροφης λοξότητας. Η σταθερότητα καθορίζει το υλικό της οστεοσύνθεσης.
Ποιους αφορά
Κυρίως ηλικιωμένους, συχνά μεγαλύτερης ηλικίας και πιο εύθραυστους από τους ασθενείς με υποκεφαλικό κάταγμα, μετά από μια απλή πτώση. Η υποκείμενη αιτία είναι σχεδόν πάντα η οστεοπόρωση. Σε νεότερους, συμβαίνει μετά από τραυματισμό υψηλής ενέργειας.
Συμπτώματα
- Έντονος πόνος στο ισχίο και στον μηρό μετά από πτώση.
- Αδυναμία να σηκωθεί ή να πατήσει.
- Το πόδι είναι συχνά εμφανώς κοντύτερο και στραμμένο προς τα έξω.
- Μελάνιασμα στο πλάι του ισχίου τις επόμενες ημέρες.
Διάγνωση
Η ακτινογραφία λεκάνης και η πλάγια ακτινογραφία του ισχίου δείχνουν το κάταγμα και τη μορφή του. Σε σύνθετα κατάγματα βοηθά η αξονική τομογραφία. Αν η ακτινογραφία είναι αρνητική και ο πόνος επιμένει, η μαγνητική τομογραφία αποκαλύπτει τα κρυφά κατάγματα. Ο προεγχειρητικός έλεγχος ξεκινά αμέσως.
Η θεραπεία: σχεδόν πάντα χειρουργική
Η οστεοσύνθεση επιτρέπει στον ασθενή να σηκωθεί και να φορτίσει το πόδι από τις πρώτες ημέρες. Όπως και στο υποκεφαλικό, οι οδηγίες συστήνουν η επέμβαση να γίνεται την ημέρα της εισαγωγής ή την επόμενη, αφού ρυθμιστούν τα φάρμακα και ελεγχθεί η γενική κατάσταση.
Ολισθαίνουσα βίδα ή ενδομυελικός ήλος
- Ολισθαίνουσα βίδα με πλάκα (DHS): μια μεγάλη βίδα στον αυχένα και την κεφαλή, συνδεδεμένη με πλάκα στο πλάι του μηριαίου. Οι οδηγίες NICE τη συστήνουν για τα σταθερά διατροχαντήρια κατάγματα (AO/OTA A1 και A2).
- Κεφαλομυελικός ήλος: ένας ήλος μέσα στον αυλό του μηριαίου, με βίδα προς την κεφαλή. Προτιμάται στα ασταθή κατάγματα, στα κατάγματα ανάστροφης λοξότητας και όταν το κάταγμα επεκτείνεται κάτω από τους τροχαντήρες.
Σύμφωνα με ανασκόπηση Cochrane (2022), στα περισσότερα σταθερά κατάγματα τα δύο υλικά δίνουν παρόμοια αποτελέσματα. Η επιλογή γίνεται με βάση τη μορφή του κατάγματος και την ποιότητα του οστού. Η αρθροπλαστική χρησιμοποιείται σπάνια, κυρίως όταν αποτύχει η οστεοσύνθεση ή υπάρχει ήδη σοβαρή αρθρίτιδα του ισχίου.
Πώς γίνεται η επέμβαση
Ο ασθενής τοποθετείται σε ειδικό χειρουργικό τραπέζι και το κάταγμα ανατάσσεται, συνήθως κλειστά, με έλξη και ακτινοσκοπικό έλεγχο. Τα υλικά τοποθετούνται μέσα από μικρές τομές στο πλάι του ισχίου. Η αναισθησία είναι συνήθως ραχιαία, και η επέμβαση διαρκεί κατά κανόνα περίπου μία ώρα.
Αποκατάσταση
- Όρθωση και βάδισμα από την επόμενη ημέρα, με περιπατητήρα και φυσικοθεραπευτή. Στις περισσότερες περιπτώσεις επιτρέπεται φόρτιση όσο το επιτρέπει ο πόνος.
- Η πώρωση διαρκεί συνήθως τρεις έως τέσσερις μήνες και παρακολουθείται με ακτινογραφίες.
- Η επιστροφή στο βάδισμα εξαρτάται κυρίως από την κινητικότητα πριν από το κάταγμα. Αρκετοί θα χρειαστούν μπαστούνι για κάποιο διάστημα ή μόνιμα.
- Θεραπεία της οστεοπόρωσης και πρόληψη πτώσεων, όπως σε κάθε κάταγμα ισχίου.
Επιπλοκές και σημάδια που θέλουν άμεση επικοινωνία
Η συχνότερη μηχανική επιπλοκή είναι η μετακίνηση της βίδας μέσα στην κεφαλή (cut-out), κυρίως σε πολύ οστεοπορωτικό οστό. Άλλες είναι η πώρωση σε κακή θέση με βράχυνση, η αστοχία των υλικών, η λοίμωξη και η θρόμβωση. Στους ηλικιωμένους, το κάταγμα ισχίου συνδέεται με σημαντική θνησιμότητα τον πρώτο χρόνο, γι’ αυτό μετράει τόσο η γρήγορη επέμβαση και η κινητοποίηση.
- Πόνος που δυναμώνει αντί να υποχωρεί, ή αδυναμία να πατήσει ενώ πριν μπορούσε.
- Πυρετός ή τομή που βγάζει υγρό.
- Πρήξιμο και πόνος στη γάμπα, πόνος στο στήθος ή δύσπνοια: καλέστε το 166.
Διατροχαντήριο ή υποκεφαλικό: ποια η διαφορά
- Θέση: το διατροχαντήριο είναι έξω από την άρθρωση, το υποκεφαλικό μέσα.
- Αιμάτωση: στο διατροχαντήριο η κεφαλή διατηρεί την αιμάτωσή της· στο υποκεφαλικό μπορεί να τη χάσει.
- Θεραπεία: στο διατροχαντήριο γίνεται σχεδόν πάντα οστεοσύνθεση· στο παρεκτοπισμένο υποκεφαλικό του ηλικιωμένου, συνήθως αρθροπλαστική.
Δείτε και τη γενική σελίδα για το κάταγμα ισχίου και τα κατάγματα άνω και κάτω άκρου.
Για ασθενείς από το Πόρτο Ράφτη και την Ανατολική Αττική
Οι επεμβάσεις του κ. Σκοτίδη γίνονται στο Metropolitan General στον Χολαργό. Μετά το εξιτήριο, η παρακολούθηση και οι ακτινογραφίες ελέγχου μπορούν να γίνουν στο ιατρείο στο Πόρτο Ράφτη, κοντά σε όσους μένουν στο Μαρκόπουλο, την Κερατέα, την Αρτέμιδα, τη Βραυρώνα, το Κορωπί, τα Σπάτα και την Παιανία. Για ραντεβού δείτε τη σελίδα επικοινωνίας.
Συχνές ερωτήσεις
Θα μπορέσει να περπατήσει ξανά;
Ο στόχος της επέμβασης είναι ακριβώς αυτός, και οι περισσότεροι σηκώνονται από την επόμενη ημέρα. Το πόσο κοντά θα φτάσει στο προηγούμενο επίπεδο εξαρτάται κυρίως από την κινητικότητα και την υγεία πριν από το κάταγμα.
Βγαίνουν τα υλικά μετά την πώρωση;
Συνήθως όχι. Ο ήλος ή η πλάκα μένουν στη θέση τους, εκτός αν προκαλούν ενόχληση ή υπάρχει ειδικός λόγος.
Μπορεί να αποφευχθεί το χειρουργείο;
Πολύ σπάνια, μόνο όταν η γενική κατάσταση δεν επιτρέπει επέμβαση. Χωρίς χειρουργείο ο ασθενής μένει για εβδομάδες στο κρεβάτι, με μεγαλύτερους κινδύνους.
Βιβλιογραφία
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Hip fracture: management. Clinical guideline CG124. 2011, τελευταία ενημέρωση 2023. https://www.nice.org.uk/guidance/cg124
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Management of Hip Fractures in Older Adults: Evidence-Based Clinical Practice Guideline. 2021.
- Lewis SR, Macey R, Gill JR, Parker MJ. Cephalomedullary nails versus extramedullary implants for extracapsular hip fractures in older adults. Cochrane Database Syst Rev. 2022;1(1):CD000093. PMID: 35080771. doi:10.1002/14651858.CD000093.pub6
Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: . Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση.