Ολική αρθροπλαστική ισχίου με πρόσθια προσπέλαση ASI

Τι είναι η ολική αρθροπλαστική ισχίου

Το ισχίο είναι μια άρθρωση «σφαίρα σε υποδοχή». Η κεφαλή του μηριαίου οστού κινείται μέσα στην κοτύλη της λεκάνης, και οι δύο επιφάνειες καλύπτονται από χόνδρο. Όταν ο χόνδρος φθαρεί, το οστό τρίβεται πάνω σε οστό και κάθε κίνηση πονάει.

Στην ολική αρθροπλαστική ο χειρουργός αφαιρεί τις φθαρμένες επιφάνειες και τοποθετεί μια πρόθεση: ένα στέλεχος με κεφαλή στο μηριαίο και ένα κυπέλλιο στην κοτύλη. Είναι από τις πιο συχνές και καλά μελετημένες επεμβάσεις της Ορθοπαιδικής.

Πότε χρειάζεται

Η επέμβαση συζητείται όταν ο πόνος περιορίζει την καθημερινότητα και τα συντηρητικά μέτρα δεν αρκούν πια. Οι συχνότερες αιτίες είναι:

• Οστεοαρθρίτιδα ισχίου, δηλαδή φθορά του χόνδρου με τα χρόνια.
• Οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής, όταν διαταράσσεται η αιμάτωση του οστού.
• Κάταγμα του αυχένα του μηριαίου, κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
• Βλάβες μετά από μηροκοτυλιαία πρόσκρουση (FAI) ή δυσπλασία.

Τυπικά σημάδια: πόνος στη βουβωνική χώρα ή στον γλουτό, δυσκολία να φορέσετε κάλτσες και παπούτσια, κούτσαμα, πόνος τη νύχτα. Η ηλικία από μόνη της δεν είναι κριτήριο. Μετράει το πόσο σας περιορίζει το ισχίο και τι δείχνουν η εξέταση και οι ακτινογραφίες.

Τι δοκιμάζουμε πριν από το χειρουργείο

Η αρθροπλαστική δεν είναι ποτέ το πρώτο βήμα. Στην αρχόμενη και μέτρια οστεοαρθρίτιδα του ισχίου, αρκετοί ασθενείς ζουν καλά για χρόνια με συντηρητικά μέτρα:

• Άσκηση χαμηλής καταπόνησης, όπως κολύμβηση, ποδήλατο και περπάτημα σε επίπεδο έδαφος.
• Φυσικοθεραπεία για ενδυνάμωση των γλουτιαίων και διατήρηση της κίνησης.
• Απώλεια βάρους, όπου χρειάζεται. Κάθε κιλό λιγότερο μειώνει το φορτίο της άρθρωσης.
• Παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη για τις δύσκολες περιόδους, με ιατρική καθοδήγηση.
• Ένα μπαστούνι στο αντίθετο χέρι, που ξεκουράζει το ισχίο περισσότερο απ’ όσο φαντάζεστε.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις συζητούνται και ενέσιμες θεραπείες. Όταν όλα αυτά δεν αρκούν πια, και ο πόνος ορίζει το πρόγραμμά σας, έχει έρθει η ώρα να μιλήσουμε για επέμβαση.

Τι είναι η πρόσθια προσπέλαση ASI

«Προσπέλαση» λέμε τον δρόμο από τον οποίο φτάνει ο χειρουργός στην άρθρωση. Στην ASI (Anterior Supine Intermuscular) η προσέγγιση γίνεται από το μπροστινό μέρος του ισχίου, μέσα από το φυσικό διάστημα ανάμεσα στους μύες.

• Οι μύες παραμερίζονται και δεν αποκολλώνται από το οστό.
• Ο ασθενής είναι σε ύπτια θέση, κάτι που βοηθά στον έλεγχο του μήκους των κάτω άκρων μέσα στο χειρουργείο.
• Η τομή βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του μηρού.

Σε ανασκόπηση 21 μελετών που δημοσίευσε ο κ. Σκοτίδης το 2023 στο περιοδικό Cureus, για ηλικιωμένους με κάταγμα αυχένα μηριαίου, η πρόσθια προσπέλαση συνδέθηκε με χαμηλότερο ποσοστό εξαρθρήματος σε σύγκριση με την οπίσθια.

Ταιριάζει σε όλους;

Όχι. Η ανατομία, το σωματικό βάρος, προηγούμενες επεμβάσεις και η ποιότητα του οστού επηρεάζουν την επιλογή. Υπάρχουν ασθενείς για τους οποίους μια άλλη προσπέλαση είναι ασφαλέστερη. Γι’ αυτό η τεχνική αποφασίζεται εξατομικευμένα, μετά από κλινική και απεικονιστική αξιολόγηση.

Στο ραντεβού θα δείτε τις ακτινογραφίες σας, θα ακούσετε τις επιλογές σας και θα μάθετε τα οφέλη και τους κινδύνους καθεμιάς.

Πρόσθια ή οπίσθια προσπέλαση: τι αλλάζει για εσάς

Και οι δύο προσπελάσεις δίνουν πολύ καλά μακροχρόνια αποτελέσματα στα χέρια ενός χειρουργού που τις γνωρίζει καλά. Οι διαφορές αφορούν κυρίως τις πρώτες εβδομάδες.

Στην πρόσθια προσπέλαση οι μύες δεν αποκολλώνται, και αρκετές μελέτες δείχνουν πιο γρήγορη κινητοποίηση στο πρώτο διάστημα. Μετά από μερικούς μήνες, η λειτουργία μοιάζει στις δύο τεχνικές. Η πρόσθια έχει και τις δικές της ιδιαιτερότητες: ένα μικρό δερματικό νεύρο στο πλάι του μηρού μπορεί να ερεθιστεί και να αφήσει μούδιασμα, που συνήθως βελτιώνεται με τον χρόνο.

Το πιο σημαντικό δεν είναι το όνομα της τεχνικής. Είναι να ταιριάζει στη δική σας ανατομία και να την εκτελεί κάποιος που την κάνει συχνά.

Η προετοιμασία πριν από την επέμβαση

Η καλή προετοιμασία μειώνει τους κινδύνους και κάνει την ανάρρωση πιο εύκολη.

• Προεγχειρητικός έλεγχος. Αιματολογικές εξετάσεις, καρδιολογική εκτίμηση, ακτινογραφία θώρακα και αναισθησιολογική εξέταση.
• Τα φάρμακά σας. Αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά και ορισμένα άλλα φάρμακα μπορεί να χρειαστούν προσαρμογή. Μην διακόψετε τίποτα μόνοι σας.
• Δόντια και δέρμα. Μια ενεργή λοίμωξη, ακόμη και σε δόντι ή στο δέρμα του ποδιού, πρέπει να θεραπευτεί πρώτα.
• Κάπνισμα. Η διακοπή, έστω και λίγες εβδομάδες πριν, βελτιώνει την επούλωση.
• Το σπίτι. Μαζέψτε τα χαλάκια, φροντίστε για ένα σταθερό κάθισμα με μπράτσα και βάλτε όσα χρησιμοποιείτε συχνά στο ύψος της μέσης.

Η ημέρα του χειρουργείου

Εισάγεστε στο Metropolitan General την ίδια ημέρα ή την προηγούμενη. Ο αναισθησιολόγος συζητά μαζί σας το είδος της αναισθησίας. Συχνά προτιμάται η ραχιαία, όπου το κάτω μέρος του σώματος «κοιμάται» και εσείς λαμβάνετε ήπια μέθη. Σε άλλες περιπτώσεις επιλέγεται γενική αναισθησία.

Η επέμβαση διαρκεί συνήθως μία έως δύο ώρες. Ακολουθεί παραμονή στην ανάνηψη και επιστροφή στο δωμάτιο. Ο πόνος ελέγχεται με συνδυασμό φαρμάκων, ώστε να μπορέσετε να σηκωθείτε νωρίς. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως λίγες ημέρες, και φεύγετε όταν περπατάτε με ασφάλεια και ανεβαίνετε λίγα σκαλιά.

Τα υλικά της πρόθεσης

Η πρόθεση έχει τέσσερα μέρη: το στέλεχος μέσα στο μηριαίο, την κεφαλή, το κυπέλλιο στην κοτύλη και το ένθετο ανάμεσά τους.

• Στερέωση. Στις προθέσεις χωρίς τσιμέντο, το οστό μεγαλώνει πάνω στην πορώδη επιφάνεια του μετάλλου. Στις προθέσεις με τσιμέντο, ένα ειδικό ακρυλικό υλικό τις σταθεροποιεί αμέσως. Η επιλογή εξαρτάται κυρίως από την ποιότητα του οστού.
• Επιφάνειες τριβής. Η κεφαλή είναι κεραμική ή μεταλλική και κινείται πάνω σε ένθετο από ανθεκτικό πολυαιθυλένιο ή κεραμικό. Τα σύγχρονα υλικά φθείρονται πολύ πιο αργά από τα παλαιότερα.

Δεν υπάρχει μία «καλύτερη» πρόθεση για όλους. Υπάρχει η κατάλληλη για την ηλικία, το οστό και τη δραστηριότητά σας.

Η αποκατάσταση βήμα βήμα

Η κινητοποίηση ξεκινά νωρίς. Συνήθως σηκώνεστε και περπατάτε λίγα μέτρα με τον φυσικοθεραπευτή την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

• Πρώτες 2 εβδομάδες: περπάτημα στο σπίτι με βοηθήματα, καθημερινές ασκήσεις, φροντίδα της τομής.
• Εβδομάδες 2 έως 6: μεγαλύτερες αποστάσεις, σταδιακά ένα μπαστούνι.
• Εβδομάδες 6 έως 12: οι περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες επιστρέφουν.
• Έως 12 μήνες: η δύναμη και η αντοχή συνεχίζουν να βελτιώνονται.

Ο χρόνος διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Η διάρκεια νοσηλείας και το πρόγραμμα αποκατάστασης συζητούνται αναλυτικά πριν από την επέμβαση.

Η ζωή με το νέο ισχίο

Στόχος της επέμβασης είναι να ξεχάσετε το ισχίο σας. Οι περισσότεροι επιστρέφουν σε μια δραστήρια ζωή.

• Άσκηση. Περπάτημα, κολύμβηση, ποδήλατο, γυμναστική και χορός είναι συνήθως ευπρόσδεκτα. Τα αθλήματα με έντονες κρούσεις και άλματα καταπονούν την πρόθεση και καλό είναι να συζητηθούν.
• Ταξίδια. Η πρόθεση μπορεί να ενεργοποιήσει τον ανιχνευτή μετάλλων στο αεροδρόμιο. Αρκεί να ενημερώσετε το προσωπικό.
• Παρακολούθηση. Οι επανεξετάσεις με ακτινογραφία γίνονται σε τακτά διαστήματα, ακόμη κι όταν όλα πηγαίνουν καλά.

Πότε να επικοινωνήσετε αμέσως

Οι περισσότερες ενοχλήσεις μετά την επέμβαση είναι αναμενόμενες. Υπάρχουν όμως σημάδια που δεν περιμένουν το επόμενο ραντεβού:

• Πόνος, πρήξιμο ή ζέστη στη γάμπα, που δεν υπήρχε πριν.
• Πόνος στο στήθος ή δύσπνοια. Σε αυτή την περίπτωση καλείτε αμέσως το 166.
• Πυρετός, ή τομή που κοκκινίζει, ζεσταίνεται ή βγάζει υγρό.
• Ξαφνικός δυνατός πόνος στο ισχίο, πόδι που δείχνει πιο κοντό ή στραμμένο, ή αδυναμία να πατήσετε.

Αν δεν είστε σίγουροι, καλέστε. Ένα τηλεφώνημα παραπάνω δεν ενοχλεί κανέναν.

Οι κίνδυνοι, με ειλικρίνεια

Κάθε χειρουργείο έχει κινδύνους. Στην αρθροπλαστική ισχίου οι σημαντικότεροι είναι η λοίμωξη, η θρόμβωση, το εξάρθρημα της πρόθεσης, η διαφορά στο μήκος των κάτω άκρων και το κάταγμα γύρω από την πρόθεση. Είναι σπάνιοι, αλλά υπαρκτοί, και παίρνουμε συγκεκριμένα μέτρα για καθέναν. Θα τους συζητήσουμε έναν έναν, για τη δική σας περίπτωση.

Μύθοι και αλήθειες

• Μύθος: «Πρέπει να περιμένω όσο αντέχω». Αλήθεια: Η μεγάλη αναμονή αδυνατίζει τους μύες και δυσκολεύει την ανάρρωση. Η σωστή στιγμή είναι όταν ο πόνος περιορίζει τη ζωή σας.
• Μύθος: «Είμαι πολύ μεγάλος». Αλήθεια: Μετράει η γενική υγεία, όχι η ημερομηνία γέννησης.
• Μύθος: «Θα μείνω μήνες στο κρεβάτι». Αλήθεια: Συνήθως περπατάτε την ίδια ή την επόμενη ημέρα.
• Μύθος: «Η πρόσθια προσπέλαση είναι για όλους». Αλήθεια: Είναι μια πολύ καλή επιλογή για πολλούς, όχι για κάθε ισχίο.

Τι να ρωτήσετε τον χειρουργό σας

• Ποια προσπέλαση προτείνετε για το δικό μου ισχίο και γιατί;
• Πόσο συχνά κάνετε αυτή την επέμβαση;
• Τι υλικά θα χρησιμοποιηθούν και με ποιο κριτήριο;
• Πώς ελέγχετε το μήκος των ποδιών μέσα στο χειρουργείο;
• Πόσες ημέρες θα μείνω στο νοσοκομείο και τι βοήθεια θα χρειαστώ στο σπίτι;
• Ποιοι είναι οι δικοί μου κίνδυνοι, με βάση την υγεία μου;

Συχνές ερωτήσεις