Κάταγμα ισχίου: τι πρέπει να ξέρει ο ασθενής και η οικογένεια

Τι είναι το κάταγμα του ισχίου

Με τον όρο εννοούμε το κάταγμα στο πάνω άκρο του μηριαίου οστού, κοντά στην άρθρωση. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι:

• Κάταγμα του αυχένα του μηριαίου (υποκεφαλικό). Γίνεται μέσα στην άρθρωση και μπορεί να διακόψει την αιμάτωση της κεφαλής.
• Διατροχαντήριο κάταγμα. Γίνεται λίγο πιο κάτω, έξω από την άρθρωση, σε οστό με καλή αιμάτωση.

Ο τύπος του κατάγματος καθορίζει το είδος της επέμβασης.

Πώς αναγνωρίζεται

• Δυνατός πόνος στη βουβωνική χώρα ή στον γλουτό μετά από πτώση.
• Αδυναμία να σηκωθεί ή να πατήσει το πόδι.
• Το πόδι φαίνεται συχνά πιο κοντό και γυρισμένο προς τα έξω.

Μην προσπαθήσετε να σηκώσετε τον άνθρωπο όρθιο. Καλέστε το 166. Η διάγνωση γίνεται με ακτινογραφία. Σπάνια, ένα κάταγμα χωρίς παρεκτόπιση δεν φαίνεται, και χρειάζεται αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

Γιατί το χειρουργείο γίνεται γρήγορα

Το κάταγμα του ισχίου δεν περιμένει. Όσο ο ασθενής μένει στο κρεβάτι, αυξάνεται ο κίνδυνος για πνευμονία, θρόμβωση, κατακλίσεις και σύγχυση. Γι’ αυτό οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν η επέμβαση να γίνεται, όπου είναι εφικτό, μέσα σε 24 έως 48 ώρες.

Στο μεταξύ γίνεται ο απαραίτητος έλεγχος από καρδιολόγο και αναισθησιολόγο, και ρυθμίζονται φάρμακα όπως τα αντιπηκτικά. Στόχος είναι ένα ασφαλές χειρουργείο χωρίς άσκοπη καθυστέρηση.

Ήλωση ή αρθροπλαστική;

• Ήλωση (οστεοσύνθεση). Το κάταγμα σταθεροποιείται με ενδομυελικό ήλο ή με βίδες. Είναι η συνηθισμένη επιλογή στα διατροχαντήρια κατάγματα και στα κατάγματα αυχένα χωρίς παρεκτόπιση.
• Ημιαρθροπλαστική. Αντικαθίσταται μόνο η κεφαλή του μηριαίου. Προτιμάται σε παρεκτοπισμένα κατάγματα αυχένα, σε ασθενείς με περιορισμένη κινητικότητα.
• Ολική αρθροπλαστική ισχίου. Σε πιο δραστήριους ασθενείς με παρεκτοπισμένο κάταγμα αυχένα, δίνει συχνά καλύτερη λειτουργία σε βάθος χρόνου.

Ο κ. Σκοτίδης έχει δημοσιεύσει το 2023 ανασκόπηση για το εξάρθρημα μετά από ολική αρθροπλαστική σε ηλικιωμένους με κάταγμα αυχένα μηριαίου. Εκεί η πρόσθια προσπέλαση συνδέθηκε με χαμηλότερο ποσοστό εξαρθρήματος. Δείτε περισσότερα για την αρθροπλαστική ισχίου με πρόσθια προσπέλαση.

Οι πρώτες ημέρες μετά το χειρουργείο

Στόχος είναι ο ασθενής να καθίσει και να σταθεί όρθιος την επόμενη κιόλας ημέρα, με τον φυσικοθεραπευτή. Στις περισσότερες περιπτώσεις επιτρέπεται φόρτιση του ποδιού από την αρχή.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες, μια παροδική σύγχυση τις πρώτες ημέρες είναι συχνή. Βοηθούν πολύ η παρουσία οικείων προσώπων, τα γυαλιά και τα ακουστικά του, το φως της ημέρας και ο καλός ύπνος τη νύχτα.

Η αποκατάσταση

Η επιστροφή στο περπάτημα θέλει εβδομάδες έως μήνες, και εξαρτάται κυρίως από το πόσο κινητικός ήταν ο άνθρωπος πριν από το κάταγμα. Η φυσικοθεραπεία συνεχίζεται στο σπίτι ή σε κέντρο αποκατάστασης, ανάλογα με την υποστήριξη που υπάρχει.

Η σωστή διατροφή, με αρκετή πρωτεΐνη, και η καθημερινή κίνηση είναι εξίσου σημαντικές με το ίδιο το χειρουργείο.

Πρόληψη του επόμενου κατάγματος

Ένα κάταγμα ισχίου μετά από απλή πτώση σημαίνει σχεδόν πάντα οστεοπόρωση. Όποιος έχει πάθει ένα, κινδυνεύει περισσότερο από δεύτερο. Γι’ αυτό η θεραπεία δεν τελειώνει στο χειρουργείο.

• Έλεγχος και θεραπεία της οστεοπόρωσης, με μέτρηση οστικής πυκνότητας και κατάλληλη αγωγή.
• Επάρκεια βιταμίνης D και ασβεστίου.
• Ασκήσεις ισορροπίας και ενδυνάμωσης.
• Ασφαλές σπίτι: καλός φωτισμός, χωρίς χαλάκια, λαβές στο μπάνιο.
• Έλεγχος της όρασης και των φαρμάκων που προκαλούν ζάλη.

Τι μπορεί να κάνει η οικογένεια

• Φέρτε στο νοσοκομείο τη λίστα με τα φάρμακα και τις παθήσεις του ασθενή.
• Μείνετε κοντά του τις πρώτες ημέρες. Μειώνει τη σύγχυση.
• Ενθαρρύνετε την κίνηση και το φαγητό, ακόμη κι όταν δεν έχει διάθεση.
• Ετοιμάστε το σπίτι πριν από την επιστροφή.
• Ρωτήστε για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης πριν από το εξιτήριο.

Συχνές ερωτήσεις