Αρθροσκόπηση γόνατος και ρήξη μηνίσκου

Τι είναι ο μηνίσκος

Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους, τον έσω και τον έξω. Είναι δύο ελαστικά «μαξιλάρια» σε σχήμα μισοφέγγαρου, που απορροφούν τους κραδασμούς και μοιράζουν τα φορτία ανάμεσα στον μηρό και την κνήμη. Χωρίς αυτούς, ο χόνδρος φθείρεται πιο γρήγορα.

Πώς γίνεται η ρήξη και τι νιώθετε

Στους νεότερους, η ρήξη γίνεται συνήθως με απότομη στροφή του γόνατος, συχνά στον αθλητισμό. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, ο μηνίσκος έχει ήδη φθαρεί και μπορεί να σχιστεί με μια απλή κίνηση, όπως ένα βαθύ κάθισμα.

• Πόνος στην έσω ή στην έξω πλευρά του γόνατος, κυρίως στη στροφή και στο βαθύ κάθισμα.
• Πρήξιμο που εμφανίζεται μέσα στις επόμενες ώρες ή ημέρες.
• «Κλείδωμα»: το γόνατο κολλάει και δεν τεντώνει.
• Αίσθημα ότι κάτι «πιάνει» μέσα στην άρθρωση.

Τα είδη της ρήξης

Δεν είναι όλες οι ρήξεις ίδιες, και το είδος καθορίζει τη θεραπεία.

• Επιμήκης ρήξη. Ακολουθεί το σχήμα του μηνίσκου. Στην περιφέρεια, όπου υπάρχει αιμάτωση, συχνά μπορεί να συρραφεί.
• Ρήξη «δίκην λαβής κάδου». Ένα μεγάλο κομμάτι μετακινείται προς το κέντρο του γόνατος και το κλειδώνει. Χρειάζεται σύντομα αντιμετώπιση.
• Ακτινωτή και κρημνώδης ρήξη. Κόβουν τον μηνίσκο εγκάρσια ή λοξά. Συνήθως αφαιρείται το ασταθές τμήμα.
• Εκφυλιστική ρήξη. Ξεφτισμένος μηνίσκος σε γόνατο με φθορά. Συνήθως αντιμετωπίζεται συντηρητικά.

Η ρήξη της ρίζας του μηνίσκου

Η ρίζα είναι το σημείο όπου ο μηνίσκος δένει στο οστό. Όταν σχιστεί εκεί, ο μηνίσκος χάνει την ικανότητά του να μοιράζει τα φορτία, σαν ένα βαρέλι που έχασε το στεφάνι του. Το γόνατο συμπεριφέρεται σχεδόν σαν να μην έχει μηνίσκο, και η φθορά του χόνδρου επιταχύνεται.

Εμφανίζεται συχνά σε ηλικίες άνω των 50, με έναν ξαφνικό πόνο πίσω από το γόνατο σε ένα βαθύ κάθισμα. Όταν ο χόνδρος είναι ακόμη σε καλή κατάσταση, η καθήλωση της ρίζας πίσω στο οστό αξίζει να συζητηθεί.

Η διάγνωση

Ξεκινά από την κλινική εξέταση. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει το είδος και τη θέση της ρήξης, καθώς και την κατάσταση του χόνδρου και των συνδέσμων. Με αυτά τα στοιχεία αποφασίζουμε αν αρκεί συντηρητική θεραπεία.

Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;

Όχι. Οι εκφυλιστικές ρήξεις χωρίς «κλείδωμα» αντιμετωπίζονται συχνά με φυσικοθεραπεία, ενδυνάμωση και προσαρμογή της δραστηριότητας. Χειρουργείο συζητάμε όταν το γόνατο κλειδώνει, όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη θεραπεία, ή όταν η ρήξη είναι τέτοια που μπορεί να συρραφεί και αξίζει να σωθεί ο μηνίσκος.

Τι περιλαμβάνει η συντηρητική θεραπεία

• Λίγες ημέρες σχετικής ξεκούρασης, πάγος και ανύψωση όταν το γόνατο είναι πρησμένο.
• Φυσικοθεραπεία με έμφαση στον τετρακέφαλο και στους μύες του ισχίου.
• Προσωρινή αποφυγή του βαθιού καθίσματος και των απότομων στροφών.
• Παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη για μικρό διάστημα, με ιατρική καθοδήγηση.
• Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμη θεραπεία μέσα στην άρθρωση.

Συνήθως δίνουμε έξι έως δώδεκα εβδομάδες. Αν το γόνατο ηρεμήσει και δεν κλειδώνει, δεν χρειάζεται τίποτε άλλο.

Μηνίσκος και οστεοαρθρίτιδα

Σε ένα γόνατο με φθορά, η μαγνητική δείχνει σχεδόν πάντα και μια ρήξη μηνίσκου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ρήξη είναι η αιτία του πόνου.

Μεγάλες μελέτες έχουν δείξει ότι στις εκφυλιστικές ρήξεις, η αρθροσκοπική αφαίρεση του μηνίσκου δεν δίνει καλύτερο αποτέλεσμα από ένα καλό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας. Γι’ αυτό δεν προτείνεται ως πρώτη επιλογή. Η αρθροσκόπηση έχει θέση όταν υπάρχει μηχανικό πρόβλημα, δηλαδή γόνατο που πραγματικά κλειδώνει. Αν η φθορά είναι προχωρημένη, η συζήτηση αφορά την αρθροπλαστική.

Αρθροσκόπηση: συρραφή ή μερική μηνισκεκτομή

Η αρθροσκόπηση γίνεται μέσα από δύο ή τρεις μικρές τομές. Μια κάμερα δείχνει το εσωτερικό του γόνατος σε οθόνη και ο χειρουργός εργάζεται με λεπτά εργαλεία.

• Συρραφή μηνίσκου: όταν η ρήξη βρίσκεται σε ζώνη με καλή αιμάτωση, ο μηνίσκος ράβεται και διατηρείται. Η αποκατάσταση είναι πιο αργή, αλλά το γόνατο προστατεύεται μακροπρόθεσμα.
• Μερική μηνισκεκτομή: αφαιρείται μόνο το σχισμένο, ασταθές κομμάτι. Η επιστροφή είναι πιο γρήγορη.

Στόχος είναι να διατηρηθεί όσο περισσότερος υγιής μηνίσκος γίνεται. Με την ίδια τεχνική αντιμετωπίζονται και βλάβες του χόνδρου, για παράδειγμα με μωσαϊκοπλαστική (OATS).

Η ημέρα της αρθροσκόπησης

Η επέμβαση γίνεται με ραχιαία ή γενική αναισθησία και διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα. Μέσα από δύο ή τρεις τομές λίγων χιλιοστών, ο χειρουργός ελέγχει όλο το γόνατο: μηνίσκους, χόνδρο και συνδέσμους. Η τελική απόφαση για συρραφή ή αφαίρεση παίρνεται εκείνη τη στιγμή, με βάση αυτό που δείχνει η κάμερα.

Οι περισσότεροι επιστρέφουν στο σπίτι την ίδια ημέρα, με οδηγίες για πάγο, ασκήσεις και φόρτιση.

Τι άλλο αντιμετωπίζεται αρθροσκοπικά

• Βλάβες του χόνδρου. Καθαρισμός, μικροκατάγματα ή μεταφορά οστεοχόνδρινων μοσχευμάτων (μωσαϊκοπλαστική, OATS) σε εστιακές βλάβες.
• Ελεύθερα σώματα. Μικρά κομμάτια χόνδρου ή οστού που κυκλοφορούν στην άρθρωση και την κλειδώνουν.
• Ρήξη χιαστού. Η συνδεσμοπλαστική του πρόσθιου χιαστού γίνεται με την ίδια τεχνική.
• Υμενίτιδα και πτυχές. Φλεγμονή ή πάχυνση του υμένα που προκαλεί πόνο και πρήξιμο.

Η αποκατάσταση

Μετά από μερική μηνισκεκτομή, οι περισσότεροι περπατούν άνετα μέσα σε λίγες ημέρες και επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους μέσα σε λίγες εβδομάδες. Μετά από συρραφή, το γόνατο προστατεύεται για μερικές εβδομάδες με πατερίτσες και περιορισμό στο λύγισμα, και η επιστροφή στον αθλητισμό παίρνει μερικούς μήνες. Το ακριβές πρόγραμμα εξαρτάται από τη ρήξη και το ορίζει ο γιατρός σας.

Δουλειά, οδήγηση και αθλητισμός

Μετά από μερική μηνισκεκτομή, η δουλειά γραφείου ξεκινά συνήθως μέσα σε μία εβδομάδα και η οδήγηση όταν ελέγχετε άνετα το πόδι. Το τρέξιμο επιστρέφει σε τέσσερις έως έξι εβδομάδες.

Μετά από συρραφή, το πρόγραμμα είναι πιο αργό για να προλάβει να δέσει ο μηνίσκος: πατερίτσες και περιορισμός στο λύγισμα για μερικές εβδομάδες, και επιστροφή σε αθλήματα με στροφές σε τέσσερις έως έξι μήνες. Η υπομονή εδώ προστατεύει το γόνατό σας για τα επόμενα χρόνια.

Πότε να επικοινωνήσετε αμέσως

Οι περισσότερες ενοχλήσεις μετά την επέμβαση είναι αναμενόμενες. Υπάρχουν όμως σημάδια που δεν περιμένουν το επόμενο ραντεβού:

• Πόνος, πρήξιμο ή ζέστη στη γάμπα, που δεν υπήρχε πριν.
• Πόνος στο στήθος ή δύσπνοια. Σε αυτή την περίπτωση καλείτε αμέσως το 166.
• Πυρετός, ή τομή που κοκκινίζει, ζεσταίνεται ή βγάζει υγρό.
• Γόνατο που πρήζεται ξαφνικά πολύ, ή πόνος που δυναμώνει αντί να υποχωρεί.

Αν δεν είστε σίγουροι, καλέστε. Ένα τηλεφώνημα παραπάνω δεν ενοχλεί κανέναν.

Μύθοι και αλήθειες

• Μύθος: «Κάθε ρήξη μηνίσκου θέλει χειρουργείο». Αλήθεια: Πολλές, ειδικά οι εκφυλιστικές, αντιμετωπίζονται χωρίς επέμβαση.
• Μύθος: «Καλύτερα να βγει όλος ο μηνίσκος». Αλήθεια: Όσο περισσότερος υγιής μηνίσκος μένει, τόσο καλύτερα προστατεύεται ο χόνδρος.
• Μύθος: «Η αρθροσκόπηση καθαρίζει την αρθρίτιδα». Αλήθεια: Δεν αναστρέφει τη φθορά και δεν προτείνεται γι’ αυτόν τον σκοπό.
• Μύθος: «Αφού περπατάω, δεν έχω ρήξη». Αλήθεια: Οι περισσότεροι περπατούν κανονικά. Τα συμπτώματα φαίνονται στη στροφή και στο βαθύ κάθισμα.

Τι να ρωτήσετε τον γιατρό σας

• Τι είδος ρήξης έχω και σε ποια ζώνη του μηνίσκου;
• Μπορεί να συρραφεί ή θα αφαιρεθεί ένα κομμάτι;
• Σε τι κατάσταση είναι ο χόνδρος μου;
• Αξίζει να δοκιμάσω πρώτα φυσικοθεραπεία;
• Πότε θα επιστρέψω στη δουλειά και στον αθλητισμό μου;

Συχνές ερωτήσεις