PRP και βιολογικές θεραπείες: αυξητικοί παράγοντες για αρθρώσεις και τένοντες

Τι είναι το PRP

PRP σημαίνει Platelet Rich Plasma, δηλαδή πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια. Τα αιμοπετάλια είναι γνωστά για την πήξη του αίματος. Περιέχουν όμως και αυξητικούς παράγοντες, πρωτεΐνες που ρυθμίζουν τη φλεγμονή και την επούλωση των ιστών.

Με μια απλή αιμοληψία και φυγοκέντρηση, τα αιμοπετάλια συγκεντρώνονται σε μικρό όγκο πλάσματος. Αυτό το συμπύκνωμα εγχέεται εκεί που χρειάζεται. Επειδή προέρχεται από το δικό σας αίμα, δεν υπάρχει κίνδυνος αλλεργίας ή απόρριψης.

Τι εννοούμε «βιολογικές θεραπείες»

Ο όρος περιγράφει θεραπείες που χρησιμοποιούν υλικά του ίδιου του οργανισμού ή ουσίες που υπάρχουν φυσιολογικά στην άρθρωση, με στόχο να βελτιώσουν το περιβάλλον της και όχι απλώς να καλύψουν τον πόνο.

• PRP (αυξητικοί παράγοντες). Η πιο μελετημένη βιολογική θεραπεία στην Ορθοπαιδική.
• Υαλουρονικό οξύ. Ενέσιμο «λιπαντικό» της άρθρωσης. Μπορεί να χορηγηθεί μόνο του ή σε συνδυασμό με PRP.
• Κυτταρικές θεραπείες. Συμπύκνωμα μυελού των οστών (BMAC) ή παρασκευάσματα από λιπώδη ιστό. Οι μελέτες είναι ακόμη περιορισμένες και η χρήση τους συζητείται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Ποια θεραπεία ταιριάζει, και αν ταιριάζει κάποια, φαίνεται στην εξέταση.

Σε ποιες παθήσεις βοηθά

Τα καλύτερα αποτελέσματα φαίνονται όταν η βλάβη δεν είναι προχωρημένη.

• Οστεοαρθρίτιδα γόνατος, αρχόμενη έως μέτρια. Εδώ υπάρχουν οι περισσότερες μελέτες.
• Χρόνιες τενοντοπάθειες. Επικονδυλίτιδα του αγκώνα («tennis elbow»), τενοντίτιδα επιγονατιδικού, αχίλλειου, πελματιαία απονευρωσίτιδα.
• Αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα ισχίου και άλλων αρθρώσεων, σε επιλεγμένους ασθενείς.
• Μυϊκές και συνδεσμικές κακώσεις σε αθλούμενους, ως μέρος ενός προγράμματος αποκατάστασης.

Ποιος είναι καλός υποψήφιος

Τα καλύτερα αποτελέσματα τα βλέπουμε σε ανθρώπους με αρχόμενη ή μέτρια φθορά, που έχουν ακόμη χόνδρο να προστατέψουν, και σε όσους έχουν χρόνια τενοντίτιδα που δεν υποχώρησε με φυσικοθεραπεία. Βοηθά επίσης να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες και διάθεση να κάνετε παράλληλα το πρόγραμμα ασκήσεων.

Λιγότερο πιθανό είναι να ωφεληθείτε αν η ακτινογραφία δείχνει ότι το μεσάρθριο διάστημα έχει κλείσει, αν ο άξονας του ποδιού έχει στραβώσει πολύ ή αν το πρόβλημα είναι μηχανικό.

Πότε δεν είναι η σωστή επιλογή

Όταν ο χόνδρος έχει φθαρεί πλήρως και το οστό τρίβεται σε οστό, μια έγχυση δεν αλλάζει την εικόνα. Εκεί η συζήτηση αφορά την αρθροπλαστική γόνατος ή την αρθροπλαστική ισχίου. Το ίδιο ισχύει για ένα γόνατο που κλειδώνει από ρήξη μηνίσκου: το μηχανικό πρόβλημα θέλει μηχανική αντιμετώπιση.

Το PRP αποφεύγεται επίσης σε ενεργή λοίμωξη, σε ορισμένες αιματολογικές παθήσεις, σε χαμηλά αιμοπετάλια και σε ενεργό κακοήθεια. Αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αντιφλεγμονώδη, πείτε το στον γιατρό πριν από την έγχυση.

PRP ή κορτιζόνη;

Η ένεση κορτιζόνης δρα γρήγορα και είναι χρήσιμη σε μια έντονη φλεγμονή. Η δράση της όμως κρατά συνήθως λίγες εβδομάδες, και οι συχνές επαναλήψεις δεν κάνουν καλό στον χόνδρο και στους τένοντες.

Το PRP δρα πιο αργά. Στις συγκριτικές μελέτες, το όφελός του φαίνεται να κρατά περισσότερο. Δεν είναι αντίπαλες θεραπείες. Η καθεμία έχει τη θέση της, και η επιλογή εξαρτάται από το τι χρειάζεστε τώρα.

Η προετοιμασία πριν από την έγχυση

• Πείτε στον γιατρό όλα τα φάρμακα που παίρνετε, ειδικά αντιπηκτικά και αντιφλεγμονώδη.
• Συνήθως ζητείται να αποφύγετε τα αντιφλεγμονώδη για μερικές ημέρες πριν και μετά, γιατί επηρεάζουν τη λειτουργία των αιμοπεταλίων.
• Πιείτε αρκετό νερό την προηγούμενη και την ίδια ημέρα. Διευκολύνει την αιμοληψία.
• Αν έχετε πυρετό ή λοίμωξη, η έγχυση αναβάλλεται.
• Κανονίστε ένα ήρεμο πρόγραμμα για τις επόμενες δύο με τρεις ημέρες.

Πώς γίνεται, βήμα βήμα

• Αιμοληψία. Λίγο αίμα από τη φλέβα του χεριού, όπως σε μια κοινή εξέταση.
• Φυγοκέντρηση. Το αίμα διαχωρίζεται μέσα σε λίγα λεπτά και συλλέγεται το πλάσμα με τα αιμοπετάλια.
• Έγχυση. Το PRP εγχέεται στην άρθρωση ή γύρω από τον τένοντα, με άσηπτη τεχνική.
• Επιστροφή στο σπίτι. Όλη η διαδικασία διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα και φεύγετε περπατώντας.

Συχνά προτείνεται σειρά από μία έως τρεις εγχύσεις, με διαφορά μερικών εβδομάδων. Ο αριθμός εξαρτάται από την πάθηση και από το πώς ανταποκρίνεστε.

Τι να περιμένετε μετά

Τις πρώτες μία με τρεις ημέρες μπορεί να νιώσετε περισσότερο πόνο ή πρήξιμο στο σημείο. Είναι αναμενόμενο και υποχωρεί. Συνήθως συστήνεται ξεκούραση από έντονη δραστηριότητα για λίγες ημέρες, πάγος και αποφυγή αντιφλεγμονωδών, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας.

Η βελτίωση δεν είναι άμεση. Έρχεται σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, όταν υπάρχει ανταπόκριση, το όφελος κρατά συνήθως αρκετούς μήνες και η θεραπεία μπορεί να επαναληφθεί.

Η έγχυση δεν δουλεύει μόνη της

Το PRP ηρεμεί τη φλεγμονή και δίνει ένα παράθυρο με λιγότερο πόνο. Το τι θα κάνετε μέσα σε αυτό το παράθυρο κρίνει το αποτέλεσμα. Η ενδυνάμωση των μυών γύρω από την άρθρωση, η διόρθωση του τρόπου που φορτίζετε το πόδι και ο έλεγχος του βάρους είναι αυτά που κρατούν το όφελος.

Στις τενοντοπάθειες, το PRP συνδυάζεται πάντα με πρόγραμμα προοδευτικής φόρτισης του τένοντα. Χωρίς αυτό, ο πόνος συνήθως επιστρέφει.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Στην αρχόμενη και μέτρια οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, αρκετές συγκριτικές μελέτες δείχνουν ότι το PRP μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τη λειτουργία για 6 έως 12 μήνες, συχνά περισσότερο από το υαλουρονικό οξύ. Δεν συμφωνούν όμως όλες οι μελέτες, και οι διεθνείς οδηγίες δεν είναι ομόφωνες.

Ένας λόγος είναι ότι «PRP» δεν σημαίνει πάντα το ίδιο παρασκεύασμα. Η συγκέντρωση των αιμοπεταλίων και ο τρόπος παρασκευής διαφέρουν από σύστημα σε σύστημα. Στις τενοντοπάθειες, τα πιο σταθερά δεδομένα αφορούν την επικονδυλίτιδα του αγκώνα.

Με απλά λόγια: είναι μια ασφαλής επιλογή που βοηθά αρκετούς ασθενείς, όχι όλους. Δεν υπάρχει απόδειξη ότι ξαναφτιάχνει τον χόνδρο.

Μύθοι και αλήθειες

• Μύθος: «Το PRP ξαναφτιάχνει τον χόνδρο». Αλήθεια: Μειώνει τη φλεγμονή και τον πόνο. Αναγέννηση χόνδρου δεν έχει αποδειχθεί.
• Μύθος: «Με PRP θα αποφύγω σίγουρα το χειρουργείο». Αλήθεια: Μπορεί να δώσει χρόνο και ποιότητα ζωής. Σε προχωρημένη φθορά δεν αντικαθιστά την αρθροπλαστική.
• Μύθος: «Είναι βλαστοκύτταρα». Αλήθεια: Το PRP περιέχει αιμοπετάλια και αυξητικούς παράγοντες, όχι βλαστοκύτταρα.
• Μύθος: «Όλα τα PRP είναι ίδια». Αλήθεια: Το παρασκεύασμα και η τεχνική της έγχυσης παίζουν ρόλο.

Τι να ρωτήσετε πριν αποφασίσετε

• Σε ποιο στάδιο είναι η φθορά μου και τι ρεαλιστικά να περιμένω;
• Πόσες εγχύσεις προτείνετε και κάθε πότε;
• Τι άλλο πρέπει να κάνω παράλληλα; Η άσκηση, η φυσικοθεραπεία και ο έλεγχος του βάρους μετρούν όσο και η έγχυση.
• Πόσο κοστίζει συνολικά; Οι βιολογικές θεραπείες συνήθως δεν καλύπτονται από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Συχνές ερωτήσεις