Ανάρρωση μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος: πότε θα περπατήσω, θα οδηγήσω και θα ανεβαίνω σκάλες;
Πότε θα σηκωθώ από το κρεβάτι;
Στα σύγχρονα πρωτόκολλα ο στόχος είναι η πρώιμη ασφαλής κινητοποίηση.
Η AAOS αναφέρει ότι οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να ξεκινήσουν ασκήσεις του γόνατος μέσα σε ώρες από την επέμβαση, με τον φυσικοθεραπευτή να καθοδηγεί ασκήσεις για την αποκατάσταση της κίνησης, της δύναμης και της βάδισης.
Το ακριβές πρόγραμμα εξαρτάται φυσικά από την ηλικία, τη γενική υγεία, την επέμβαση και την κλινική κατάσταση του συγκεκριμένου ασθενούς.
Θα περπατάω αμέσως;
Ο στόχος είναι να ξεκινήσει η βάδιση νωρίς και με ασφάλεια.
Αρχικά μπορεί να χρησιμοποιείται:
περιπατητήρας,
πατερίτσες,
ή άλλο κατάλληλο βοήθημα.
Πριν από την έξοδο από το νοσοκομείο, ο ασθενής συνήθως πρέπει να μπορεί να μετακινείται με ασφάλεια με το κατάλληλο βοήθημα και, όταν είναι απαραίτητο, να διαχειρίζεται μερικά σκαλοπάτια.
Το βοήθημα δεν είναι ένδειξη αποτυχίας.
Είναι ένα προσωρινό εργαλείο ασφάλειας.
Οι πρώτες εβδομάδες στο σπίτι
Η αποκατάσταση δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να μένει στο κρεβάτι.
Αντίθετα, η ελεγχόμενη δραστηριότητα και οι συγκεκριμένες ασκήσεις αποτελούν βασικό μέρος της θεραπείας.
Το πρόγραμμα συνήθως περιλαμβάνει:
σταδιακά αυξανόμενο περπάτημα,
ασκήσεις κάμψης και έκτασης,
μυϊκή ενδυνάμωση,
επανεκπαίδευση της βάδισης,
και σταδιακή επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Πότε θα μπορώ να κινούμαι φυσιολογικά μέσα στο σπίτι;
Σύμφωνα με την ενημέρωση ασθενών της AAOS, πολλοί ασθενείς μπορούν να επιστρέψουν στις περισσότερες βασικές δραστηριότητες της καθημερινότητας περίπου μέσα σε 3 έως 6 εβδομάδες, αν και η πορεία διαφέρει σημαντικά μεταξύ ασθενών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι στις έξι εβδομάδες το γόνατο έχει ολοκληρώσει την αποκατάστασή του.
Σημαίνει ότι για αρκετούς ασθενείς η λειτουργικότητα έχει βελτιωθεί αρκετά ώστε πολλές καθημερινές κινήσεις να είναι πλέον ευκολότερες.
Πότε θα ανεβαίνω σκάλες;
Η εκπαίδευση στη χρήση σκάλας μπορεί να αρχίσει ήδη πριν από το εξιτήριο όταν είναι απαραίτητο και όταν ο ασθενής μπορεί να το κάνει με ασφάλεια.
Στην αρχή η τεχνική μπορεί να είναι διαφορετική από τη φυσιολογική εναλλαγή των ποδιών.
Με την αύξηση της δύναμης, της κάμψης και του ελέγχου του γόνατος, η κίνηση βελτιώνεται σταδιακά.
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ημερομηνία για όλους.
Πότε θα αφήσω το «Π» ή το μπαστούνι;
Δεν πρέπει να υπάρχει βιασύνη.
Ο χρόνος εξαρτάται από:
τη σταθερότητα,
τη μυϊκή δύναμη,
την ισορροπία,
την ποιότητα της βάδισης,
και τον κίνδυνο πτώσης.
Ιδιαίτερα σε έναν μεγαλύτερο ασθενή, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται ένα βοήθημα λίγες ημέρες περισσότερο παρά να εγκαταλειφθεί πρόωρα και να αυξηθεί ο κίνδυνος πτώσης.
Πότε μπορώ να οδηγήσω;
Η οδήγηση δεν εξαρτάται απλώς από το αν «αντέχω τον πόνο».
Ο ασθενής πρέπει να έχει επαρκή έλεγχο του ποδιού και κατάλληλο χρόνο αντίδρασης για φρενάρισμα και επιτάχυνση.
Η AAOS αναφέρει ότι πολλοί ασθενείς επιστρέφουν στην οδήγηση περίπου 4 έως 6 εβδομάδες μετά την επέμβαση, αλλά η απόφαση πρέπει να εξατομικεύεται. Ο ασθενής δεν πρέπει επίσης να οδηγεί όσο λαμβάνει οπιοειδή αναλγητικά ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν την ασφαλή οδήγηση.
Άρα το σωστό δεν είναι:
«Πέρασαν τέσσερις εβδομάδες, άρα μπορώ να οδηγήσω.»
Αλλά:
«Έχω πλέον ασφαλή έλεγχο και μου έχει επιτραπεί να οδηγήσω;»
Πόσο θα παραμείνει πρησμένο το γόνατο;
Το πρήξιμο μετά από ολική αρθροπλαστική είναι αναμενόμενο.
Μπορεί να είναι σημαντικότερο τις πρώτες ημέρες και εβδομάδες, ενώ η AAOS αναφέρει ότι ηπιότερο οίδημα μπορεί να επιμένει για αρκετούς μήνες, ακόμη και περίπου 3 έως 6 μήνες.
Η παρουσία οιδήματος, λοιπόν, δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάτι έχει πάει στραβά.
Ωστόσο, νέο ή απότομα αυξανόμενο οίδημα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πόνο στη γάμπα, ερυθρότητα ή δύσπνοια, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση λόγω της πιθανότητας θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω για το τραύμα;
Επικοινωνήστε άμεσα με τη θεραπευτική σας ομάδα εάν εμφανιστούν συμπτώματα όπως:
αυξανόμενη ερυθρότητα γύρω από το τραύμα,
έκκριση από το τραύμα,
προοδευτικά αυξανόμενος πόνος,
επίμονος πυρετός ή ρίγος,
ή σημαντική νέα διόγκωση του άκρου.
Αυτά περιλαμβάνονται στα προειδοποιητικά σημεία λοίμωξης ή άλλων μετεγχειρητικών επιπλοκών που πρέπει να αξιολογούνται άμεσα.
Θα μπορώ να περπατάω για μεγάλες αποστάσεις;
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λειτουργικούς στόχους της επέμβασης.
Μετά την ολοκλήρωση της αποκατάστασης, δραστηριότητες χαμηλότερης επιβάρυνσης όπως:
περπάτημα,
κολύμβηση,
ποδήλατο,
golf,
ελαφριά πεζοπορία,
θεωρούνται γενικά περισσότερο συμβατές με μια ολική αρθροπλαστική σε σχέση με δραστηριότητες υψηλής πρόσκρουσης όπως τρέξιμο και άλματα.
Θα αισθάνομαι το νέο γόνατο ακριβώς σαν το φυσιολογικό μου γόνατο;
Ο στόχος της αρθροπλαστικής είναι κυρίως:
να μειωθεί σημαντικά ο πόνος και να βελτιωθεί η λειτουργικότητα.
Δεν πρέπει όμως να δημιουργείται στον ασθενή η προσδοκία ότι μια τεχνητή άρθρωση θα αισθάνεται πάντοτε απολύτως ίδια με ένα φυσικό γόνατο.
Η AAOS αναφέρει ότι οι περισσότεροι ασθενείς έχουν σημαντική μείωση του πόνου και βελτίωση στις καθημερινές δραστηριότητες, αλλά πρέπει να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για το τελικό αποτέλεσμα.
Και αν είμαι 75 ή 80 ετών;
Η ηλικία από μόνη της δεν καθορίζει την ταχύτητα ή την επιτυχία της αποκατάστασης.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
η κατάσταση πριν από την επέμβαση,
η μυϊκή δύναμη,
η ισορροπία,
η καρδιοαναπνευστική κατάσταση,
τα συνοδά προβλήματα υγείας,
η υποστήριξη στο σπίτι,
και η σωστή συμμετοχή στο πρόγραμμα αποκατάστασης.
Γι' αυτό δύο άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία.
Το σημαντικότερο: μην συγκρίνετε την αποκατάστασή σας με άλλους
Ο γείτονας μπορεί να οδήγησε νωρίτερα.
Ένας φίλος μπορεί να άφησε το μπαστούνι πιο γρήγορα.
Κάποιος άλλος μπορεί να χρειάστηκε περισσότερο χρόνο.
Η αποκατάσταση δεν είναι διαγωνισμός.
Στόχος είναι ένα ασφαλές, σταθερό αποτέλεσμα που σας επιτρέπει να επιστρέψετε στη ζωή που θέλετε.
Συμπέρασμα
Μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος, η κινητοποίηση αρχίζει νωρίς και η λειτουργικότητα βελτιώνεται σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες και μήνες.
Δεν υπάρχει όμως ένα χρονοδιάγραμμα που να ισχύει για όλους.
Το καλύτερο πρόγραμμα αποκατάστασης είναι εκείνο που προσαρμόζεται στον συγκεκριμένο ασθενή, στη γενική του υγεία και στην πορεία του μετά την επέμβαση.
CTA: Αν σκέφτεστε ολική αρθροπλαστική γόνατος αλλά σας ανησυχεί η περίοδος αποκατάστασης, μια προεγχειρητική αξιολόγηση μπορεί να σας βοηθήσει να γνωρίζετε από πριν τι μπορείτε ρεαλιστικά να περιμένετε από τις πρώτες ημέρες μέχρι την επιστροφή στην καθημερινότητά σας.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά τις εξατομικευμένες οδηγίες του θεράποντος ιατρού
